Mikro yolculuk
Samandan mantara
Samanın içinden mantara, altı ölçekte. Her kare tarayıcınızda, kodla çiziliyor.
Samandan mantara, altı ölçekte
Yukarıdaki yolculuğun anlatımı. Görüntüler bilimsel yapıları temsil eden canlandırmalardır; renkler temsilî, ölçek değerleri yaklaşıktır.
- 01
Saman
İstiridye mantarı buğday samanı gibi bitki artıklarında gelişebilir. Tahıl tanelerinde çoğaltılmış miselyum samanla buluşunca beyaz iplikler tanelerden samana yayılır ve samanı zamanla bir ağ gibi sarar.
- 02
Sap
Ekmeklik buğdayın sapı çoğunlukla içi boş bir borudur; dışı epidermis denen bir hücre katmanıyla kaplıdır. Hifler sapın yüzeyinde ilerler ve dallanarak sapı sarar.
- 03
Hif ucu
Hifler uçlarından uzar. Uçtaki kesecik kümesi (Spitzenkörper) hif büyümesini yöneten merkezdir. Mantar besinini dışarıda sindirir: salgıladığı enzimler bitki duvarını parçalar, açığa çıkan küçük molekülleri hif emer.
- 04
Hücre duvarı
Saman hücrelerinin duvarında selüloz lifleri, onları birbirine bağlayan hemiselüloz ve hepsini saran lignin bulunur. Lignin duvarı sertleştirir ve parçalanmaya dayanıklı kılar. İstiridye mantarı lignini de parçalayabilen beyaz çürükçül mantarlardandır; bunun için lakkaz ve peroksidaz gibi enzimler kullanır.
- 05
Selüloz
Selüloz, glukoz birimlerinin β(1→4) bağıyla uç uca eklenmesiyle oluşan uzun bir zincirdir ve bitki hücre duvarının ana bileşenidir. Mantarın selülaz enzimleri bu bağları su katarak keser: önce iki glukozdan oluşan sellobiyoz, ardından glukoz açığa çıkar. Kitin de β(1→4) bağlı bir şeker zinciridir; ilk yolculuğun son durağı.
- 06
Mantar
Samandan beslenen miselyum, koşullar uygun olduğunda hif düğümleri ve pin denen küçük mantar taslakları oluşturur. Pinlerin bir kısmı büyüyerek raf gibi dizilen istiridye mantarı kümesine dönüşür. Gördüğümüz mantar, samanı sindiren aynı canlının meyve gövdesidir.
Samanın içinde olup biteni kendi evinizde izlemek isterseniz:
Deneme kitlerine bakınDevamı, mantarın kendi içinde: şapkasından kitin molekülüne. İstiridye mantarının içine